Brocken – czyli najwyższy szczyt gór Harz
Brocken od wieków rozpala wyobraźnię podróżników, poetów i miłośników gór, będąc nie tylko najwyższym, ale i najbardziej symbolicznym szczytem Harzu. To góra owiana mgłą, legendami o sabatach czarownic i kapryśną pogodą, która potrafi zmienić się w pięć minut. Przez lata był miejscem strategicznym, niedostępnym i pilnie strzeżonym, a dziś otwiera się na turystów z całego świata. Wizyta na Brockenie to klasyka niemieckiej turystyki górskiej – bez fajerwerków, za to z charakterem i historią.
Bądź na bieżąco:
Kilka słów o historii...
Historia Brockenu jest nierozerwalnie związana z jego położeniem, klimatem i znaczeniem symbolicznym dla regionu Harzu. Już w średniowieczu góra budziła lęk i respekt, głównie z powodu częstych mgieł, burz oraz zjawisk optycznych, takich jak widmo Brockenu. To właśnie te warunki dały początek legendom o czarownicach i sabatach, które na trwałe wpisały się w folklor niemiecki. Brocken pojawia się w literaturze, m.in. w „Fauście” Goethego, co ugruntowało jego mistyczną reputację. Przez wieki szczyt pozostawał trudno dostępny i rzadko odwiedzany, głównie przez naukowców oraz pasterzy.
Pod koniec XIX wieku Brocken zaczął zyskiwać znaczenie turystyczne wraz z budową kolei wąskotorowej Brockenbahn. Na szczycie powstały pierwsze schroniska, obserwatoria meteorologiczne oraz infrastruktura dla gości. W czasie II wojny światowej Brocken wykorzystywano do celów wojskowych, co ograniczyło ruch turystyczny. Po 1945 roku góra znalazła się w strefie przygranicznej NRD i przez dekady była zamknięta dla cywilów. Na szczycie funkcjonowały instalacje wojskowe i szpiegowskie, a Brocken stał się jednym z najlepiej strzeżonych punktów w regionie.
Dopiero po zjednoczeniu Niemiec w 1990 roku Brocken ponownie otwarto dla turystów. Zdemontowano większość obiektów militarnych, przywracając górze jej naturalny charakter. Obszar objęto ochroną w ramach Parku Narodowego Harzu. Dziś Brocken jest symbolem zarówno burzliwej historii Niemiec, jak i pojednania człowieka z naturą.
Widmo Brockenu
Widmo Brockenu to jedno z najbardziej intrygujących zjawisk optycznych obserwowanych w górach, od wieków mylone z czymś nadprzyrodzonym. Polega ono na ukazaniu się powiększonego cienia obserwatora rzuconego na chmurę lub mgłę, często otoczonego kolorowymi pierścieniami zwanymi glorią. Zjawisko to zawdzięcza nazwę górze Brocken, gdzie było obserwowane wyjątkowo często. Po raz pierwszy zostało naukowo opisane w 1780 roku przez niemieckiego pastora i przyrodnika Johanna Esaiasa Silberschlaga. Wcześniej widmo interpretowano jako ducha, demona lub znak nadchodzącej katastrofy, co doskonale pasowało do ponurej reputacji szczytu.
Widmo Brockenu pojawia się w bardzo konkretnych warunkach atmosferycznych. Niezbędna jest obecność mgły lub chmur poniżej obserwatora oraz nisko położone słońce, zwykle o poranku lub późnym popołudniem. Światło słoneczne pada wówczas zza pleców osoby stojącej na grani lub szczycie. Jej cień zostaje rzucony na powierzchnię chmur i optycznie powiększony, co sprawia wrażenie ogromnej, poruszającej się sylwetki. Kolorowe pierścienie wokół cienia powstają w wyniku dyfrakcji i odbicia światła na drobnych kroplach wody.
Zjawisko jest całkowicie nieszkodliwe, choć w przeszłości potrafiło solidnie nastraszyć nawet doświadczonych wędrowców. Co istotne, każdy obserwator widzi wyłącznie własne widmo, nigdy cudze. Brocken, dzięki częstym mgłom i zmiennej pogodzie, pozostaje jednym z najlepszych miejsc w Europie do jego obserwacji.
PAMIĘTNIK Z PODRÓŻY
Ten pamiętnik z podróży został stworzony przez podróżnika – dla podróżników. To nie jest zwykły notes. To Twoje osobiste miejsce pełne emocji, zdjęć, biletów, paragonów i drobiazgów, które przypominają, że życie naprawdę się dzieje, kiedy jesteś w drodze.
Każda jego strona to mała kapsuła czasu – gotowa, by wypełnić ją wspomnieniami z Twoich wypraw. Przyklej zdjęcia, zachowaj bilety z muzeów, paragony z lokalnych restauracji, a nawet zasuszone listki z ulubionych miejsc.
To Twoja historia – wyjątkowa i jedyna w swoim rodzaju.
Symbol czarownic
Brocken stał się symbolem czarownic głównie dzięki ludowym wierzeniom i dawnym obrzędom związanym z Nocą Walpurgi (Walpurgisnacht) – nocy z 30 kwietnia na 1 maja, kiedy to według ludowych podań wiedźmy miały się zbierać na szczycie gór, tańczyć, czarować i świętować nadejście wiosny z diabłem i innymi duchami. Ten folklor, obecny w tradycji germańskiej od co najmniej średniowiecza, przetrwał w regionie Harzu i zyskał większą sławę dzięki literaturze – choćby w „Faustie” Goethego, gdzie Walpurgisnacht na Brockenie jest jednym z ważnych epizodów.
Same wierzenia wywodzą się z połączenia przedchrześcijańskich świąt wiosennych i późniejszych chrześcijańskich obchodów święta św. Walpurgi, brytyjskiej zakonnicy z VIII wieku, której imię – paradoksalnie – trafiło do nocy czarownic. Dla ludów germano-celtyckich ta noc była momentem przejścia od zimy do wiosny, czasu magicznych rytuałów i ognisk, które miały odpędzać złe duchy i „złe moce” oraz zapewniać urodzaj i zdrowie.
Dziś tradycja ta przeobraziła się w cykl imprez i festynów w całym Harzu, które odbywają się wokół Nocy Walpurgi i 1 maja. Najsłynniejszym wydarzeniem w bezpośredniej okolicy Brocken jest Walpurgis Schierke – średniowieczny festyn w Schierke am Brocken z paradami czarownic i diabłów, jarmarkami, muzyką i inscenizacjami historycznymi, trwający zwykle od 30 kwietnia do 1 maja.
W trakcie tego festynu odbywają się m.in. duże parady czarownic przez wieś, pokazy średniowiecznego rzemiosła, warsztaty, muzyka na żywo i inne atrakcje, a sam wieczór Walpurgis jest podkreślony zapaleniem ognia i widowiskami, które mają symbolicznie „rozgonić zimę”.
Nie tylko Schierke żyje tą tradycją: wiele miejsc w Harzu, takich jak Bad Grund, Braunlage, Hahnenklee czy Thale, ma swoje lokalne obchody Walpurgisnacht z ogniskami, paradami i zabawami, często łączącymi folklor z nowoczesną imprezową atmosferą.
Jak dostać się na szczyt Brocken?
Kolejka Brockenbahn
Najbardziej znaną i najczęściej wybieraną opcją jest przejazd zabytkową kolejką wąskotorową Brockenbahn, która sama w sobie jest atrakcją turystyczną. Linia została otwarta pod koniec XIX wieku, dokładnie w 1899 roku, i do dziś obsługiwana jest głównie przez parowozy, co nadaje podróży wyjątkowo nostalgiczny charakter. Pociąg wyrusza m.in. z Wernigerode, Schierke i Drei Annen Hohne, stopniowo wspinając się przez lasy Harzu aż na sam szczyt. Przejazd w jedną stronę trwa około 90–110 minut, w zależności od stacji początkowej. Ceny biletów są wysokie jak na niemiecką kolej regionalną – bilet w obie strony kosztuje orientacyjnie około 55–60 euro dla osoby dorosłej, choć możliwy jest także zakup biletu w jedną stronę. Kolej kursuje przez cały rok, o ile pozwalają na to warunki pogodowe, a zimą bywa jedyną komfortową drogą na Brocken. To opcja dla tych, którzy chcą wejść na szczyt „jak dawniej”, bez wysiłku, ale z solidną dawką historii.
Więcej aktualnych informacji oraz możliwość zakupu biletów online znajdziesz na stronie hsb-wr.de
Sprawdź ofertę na podróżnicze produkty
Znajdziesz tutaj pamiętniki z podróży, dzienniki podróżnika, kalendarze z mapą świata, zakładki do książek, bransoletki z kolekcji "Travel", naklejki podróżnicze i wiele innych! Możliwość personalizacji i zapakowania na prezent GRATIS!
KLIK
Szlak pieszy na Brocken
Piesze wejście na Brocken to klasyka Harzu i wybór dla tych, którzy wolą solidny marsz zamiast biletu kolejowego. Na szczyt prowadzi kilka dobrze utrzymanych i oznakowanych tras o różnej długości. Najkrótszy wariant wiedzie z Schierke i liczy około 10–11 km w jedną stronę, co czyni go popularnym, ale też dość zatłoczonym. Bardziej wymagający, a przy tym bardzo widokowy szlak startuje z Ilsenburga – to około 13–14 km w jedną stronę, z wyraźnym przewyższeniem i fragmentami o bardziej górskim charakterze. Najdłuższą klasyczną opcją jest trasa z Bad Harzburg, mająca około 17–18 km w jedną stronę, wybierana głównie przez doświadczonych piechurów lub osoby planujące bardzo długi dzień w górach.
Jednym z najczęściej polecanych wariantów pozostaje jednak szlak z Torfhaus, który w obie strony ma około 18 km i uchodzi za rozsądny kompromis między długością a krajobrazem. Torfhaus leży wysoko, co ogranicza sumę podejść, a sam szlak prowadzi przez otwarte przestrzenie Parku Narodowego Harzu, torfowiska i subalpejskie krajobrazy. Trasa jest szeroka, czytelna i technicznie łatwa, ale nie należy jej lekceważyć – wiatr, chłód i mgła potrafią dać się we znaki nawet latem. Cała wędrówka zajmuje przeciętnie 5–6 godzin, bez długich postojów.
Dużą zaletą Torfhaus jest łatwa logistyka. Samochód można zostawić na dużym, płatnym parkingu w Torfhaus, bezpośrednio przy punkcie startowym szlaku, co eliminuje kombinowanie z dojazdami. To jedno z najwygodniejszych miejsc startowych w całym Harzu. Dodatkową atrakcją trasy jest fakt, że po drodze kilkukrotnie można zobaczyć jadącą Brockenbahn, która przecina lub biegnie równolegle do szlaku. Parowóz wyłaniający się z mgły to widok, który idealnie pasuje do surowego charakteru Brockenu i stanowi miły akcent podczas marszu.
Na szczycie Brockenu nie czeka alpejska sielanka, tylko konkret – funkcjonalna przestrzeń o wyraźnie historycznym i surowym charakterze. Centralnym punktem jest kamienny wierzchołek z tablicą informującą o nazwie i wysokości szczytu (1141 m n.p.m.), przy którym większość turystów obowiązkowo robi pamiątkowe zdjęcie. Znajduje się tu także Brockenhaus, czyli centrum informacji turystycznej i edukacyjnej, w którym przedstawiono przyrodę, klimat oraz burzliwą historię góry, w tym okres zimnej wojny.
Na szczycie działa hotel i restauracja, gdzie można zjeść ciepły posiłek i napić się czegoś gorącego. Charakterystycznym elementem krajobrazu są również budynki dawnej infrastruktury wojskowej i technicznej, dziś w większości zaadaptowane lub pełniące funkcje muzealne. Brocken jest też ważnym punktem pomiarów meteorologicznych, a tutejsza stacja pogodowa należy do najstarszych i najbardziej znaczących w Niemczech.
Spodobał Ci się ten artykuł?
Mam nadzieję, że artykuł z mojej podróży pomógł Ci w zaplanowaniu Twojego wyjazdu! Jeżeli masz ochotę wesprzeć moje pasje i postawić mi wirtualna kawę to byłabym przeszczęśliwa! W ramach podziękowania możesz bezpłatnie czerpać informacje związane z podróżami oraz otrzymasz kod rabatowy na produkty w moim sklepie!
